Sektör·2 dk okuma
Kağıt ve Selüloz Fabrikaları Yangın Güvenliği
Kağıt ve selüloz fabrikaları, devasa yangın yükünü (kağıt, elyaf, hav, tutkal) yüksek hızlı proseslerle bir araya getirir: kağıt makinesinin kurutma bölümünde yüzeyler sıcaktır, hava kanallarında yağ ve elyaf tozu (hav) birikir, hidrolik ve yağlama üniteleri basınçlı yağ yangını riski taşır, jumbo bobinler ve yüksek raflı kağıt deposu hızla yayılan bir yangın oluşturur; ağartma ve kimyasal hazırlamada klor/klor dioksit gibi tehlikeli maddeler bulunur. Bu yazıda kağıt/selüloz fabrikalarındaki gerçek yangın risklerini, alınması gereken tedbirleri ve önerilen söndürme sistemlerini (kurutma ve depo için ıslak sprinkler/ESFR, kanal ve hidrolikte deluge/su spreyi, elyaf hatlarında kıvılcım algılama, yağ alanında köpük) ele alıyoruz.
A-Pro Mühendislik
Kağıt ve selüloz fabrikaları, devasa yangın yükünü (kağıt, elyaf, hav, tutkal) yüksek hızlı proseslerle bir araya getirir: kağıt makinesinin kurutma bölümünde sıcak yüzeyler ve hava kanallarında yağ/hav birikimi, hidrolik ve yağlamada basınçlı yağ yangını, jumbo bobin ve yüksek raflı depo ise hızla yayılan bir yangın. Bu yazıda gerçek riskleri, tedbirleri ve önerilen söndürme sistemlerini ele alıyoruz.
Risk: yüksek yangın yükü + sıcak yüzey
- Kağıt, elyaf, hav (lint), tutkal — kolay tutuşan, hızlı yayılan malzeme,
- Kağıt makinesi kurutma bölümü — sıcak silindir yüzeyleri,
- Hava kanallarında yağ + hav birikimi — gizli, hızlı yayılma yolu,
- Hidrolik/yağlama — basınçlı yağ sisi yangını.
Risk: jumbo bobin ve yüksek raflı depo
- Kağıt birim hacimde çok yüksek yangın yükü,
- Yüksek rafta alev hızla yükselir — tavan sprinkleri tek başına yetmez,
- ESFR / raf-içi sprinkler gerekir.
Tedbir: toz/hav yönetimi + kurutma bölümü
- Etkili aspirasyon + biriken hav/yağın düzenli temizliği + sızıntı kontrolü,
- Kuru uç ve hava kanalları için ıslak sprinkler + su spreyi/deluge,
- Hidrolik/yağlama ünitelerinde yağ toplama havuzu (containment) + lokal söndürme.
Tedbir: kimyasal ve elyaf hatları
- Klor/klor dioksit gibi kimyasallar ayrı, havalandırmalı alanda + gaz algılama,
- Elyaf hazırlama/taşıma hatlarında yabancı madde kıvılcımına karşı algılama,
- Yağ ve yanıcı sıvı alanlarında köpük.
Önerilen söndürme ve algılama sistemleri
| Alan / ekipman | Önerilen sistem |
|---|---|
| Kağıt makinesi kurutma, hava kanalı | Islak sprinkler + su spreyi/deluge |
| Jumbo bobin / yüksek raflı depo | ESFR / raf-içi sprinkler |
| Hidrolik, yağlama ünitesi | Yağ toplama havuzu (containment) + lokal söndürme + köpük |
| Genel üretim salonu | Islak sprinkler |
| Elyaf hazırlama/taşıma | Kıvılcım algılama |
| Kimyasal hazırlama | Gaz algılama + uygun söndürme |
| Elektrik, kontrol odası | Gazlı söndürme |
ESFR’yi ESFR yazımızda ele aldık.
Özet
Kağıt/selüloz fabrikası yangın güvenliği yüksek yangın yükünü yönetmekle başlar: kurutma bölümünü ıslak sprinkler + su spreyi ve hav/yağ temizliğiyle, jumbo bobin/depoyu ESFR ile, hidroliği yağ toplama havuzu (containment) + lokal söndürme + köpükle, elyaf hattını kıvılcım algılamayla korumak. Tümü NFPA 13/11/2001/30 + NFPA 15 + EN 12845/BYKHY esasına dayanır. İlgili risk için ağaç sanayi ve fabrika/endüstriyel tesis yazılarımıza bakabilirsiniz. A-Pro Mühendislik olarak kağıt/selüloz fabrikaları için ESFR, su spreyi/deluge, kıvılcım algılama ve köpüğü bütünleşik tasarlıyoruz; projeniz için bize ulaşın.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Bağlayıcı tasarım; yangın yükü, proses akışı, depo tipi ve tesisin gerçek koşulları ile NFPA 13/11/2001/30, NFPA 15, EN 12845 ve BYKHY’nin yürürlükteki baskısı esas alınarak proje bazlı yapılmalıdır.
© 2027 A-Pro Mühendislik. Bu makale A-Pro Mühendislik tarafından hazırlanmış özgün bir teknik içeriktir; tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeden kısmen veya tamamen kopyalanması, çoğaltılması ve yayımlanması izne tabidir.
Sık sorulan sorular
Kağıt/selüloz fabrikasında en büyük yangın riski nedir?+
En büyük risk yüksek yangın yüküdür: kağıt, elyaf, hav (lint) ve tutkal kolay tutuşan ve hızlı yayılan malzemelerdir. Kağıt makinesinin kurutma bölümünde silindir yüzeyleri sıcaktır; hava emiş kanallarında ve yüzeylerde biriken yağ ve elyaf tozu (hav) tutuşursa alev, kanallar boyunca hızla yayılır. Ayrıca makine tahriki, hidrolik ve yağlama üniteleri basınçlı yağ yangını riski taşır. Yani risk hem çok yüksek yangın yükü hem de sıcak yüzey/yağ birikimidir; bu ikisi bir araya geldiğinde küçük bir kıvılcım büyük bir yangına dönüşebilir.
Kağıt makinesi kurutma bölümü nasıl korunur?+
Kurutma (kuru uç) bölümü, sıcak silindirler, biriken hav ve yağ nedeniyle makinenin en kritik yangın noktasıdır. Koruma için önce toz/hav yönetimi gelir: etkili aspirasyon, biriken tozun düzenli temizliği ve yağ sızıntılarının kontrolü. Bunun üzerine söndürme uygulanır: kuru uç ve hava kanalları için genellikle ıslak sprinkler ve gerektiğinde su spreyi/deluge tercih edilir; kanal içindeki yağ/hav birikimine yönelik özel nozul düzeni kurulur. Hidrolik ve yağlama üniteleri için lokal söndürme değerlendirilir. Erken algılamada tozlu ortama uygun sistemler kullanılır.
Jumbo bobin ve kağıt deposu neden yüksek risklidir?+
Kağıt, birim hacimde çok yüksek yangın yükü taşır ve yüksek raflı depolarda jumbo bobinler ile paletli ürünler devasa bir yanıcı kütle oluşturur. Bir yangın raf içinde hızla yükselir; standart tavan sprinkleri tek başına bu yükselen alevi kesmekte yetersiz kalır. Bu yüzden yüksek raflı kağıt depolarında ESFR veya raf-içi sprinkler kullanılır; ESFR yüksek debili damlalarıyla alevi bastırır ve raf içinde yayılmasını keser. Bobinlerin sarım açıklıkları ve ambalaj, yangın davranışını etkilediğinden depo tasarımı ürün tipine göre yapılır.
Hidrolik, yağlama ve kimyasal riskler nasıl yönetilir?+
Kağıt makineleri yüksek basınçlı hidrolik ve büyük yağlama sistemleri kullanır; bir hortum patlaması yağı basınçlı sis halinde püskürtür ve sıcak yüzeye ulaşırsa kolayca tutuşur. Bu üniteler için yağ toplama (containment), lokal söndürme ve gerektiğinde köpük uygulanır. Selüloz ve ağartma proseslerinde klor, klor dioksit ve diğer kimyasallar bulunur; bunlar ayrı, havalandırmalı alanlarda depolanır, gaz algılama ile izlenir ve yangın korumasıyla birlikte proses güvenliği kapsamında ele alınır. Elyaf hazırlama ve taşıma hatlarında yabancı madde kıvılcımına karşı kıvılcım algılama uygulanabilir.
Kağıt/selüloz fabrikasında hangi söndürme sistemleri önerilir?+
Alana göre: kağıt makinesi kurutma bölümü ve hava kanalları için ıslak sprinkler + gerektiğinde su spreyi/deluge; jumbo bobin ve yüksek raflı kağıt deposu için ESFR/raf-içi sprinkler; hidrolik ve yağlama üniteleri için yağ toplama havuzu (containment) + lokal söndürme + köpük; genel üretim salonları için ıslak sprinkler; elyaf hazırlama/taşıma hatları için kıvılcım algılama; kimyasal hazırlama alanları için gaz algılama + uygun söndürme; elektrik ve kontrol odaları için gazlı söndürme uygulanır. Doğru set, yangın yükü ve proses akışına göre bütünleşik tasarlanır.
Kağıt/selüloz fabrikaları hangi standartlara göre korunur?+
Yüksek raflı depolama için NFPA 13/EN 12845 (ve kağıt/rulo depolama yaklaşımları), köpük için NFPA 11, gazlı söndürme için NFPA 2001, hidrolik ve yanıcı sıvı için NFPA 30 esas alınır. Su spreyi/deluge uygulamaları NFPA 15 ile tasarlanır. Elyaf/toz hatları için kıvılcım algılama ve ilgili yaklaşımlar dikkate alınır. Türkiye'de tasarım BYKHY ile birlikte bu standartlara dayandırılır. İlgili konular için ağaç sanayi ve fabrika/endüstriyel tesis yazılarımıza da bakabilirsiniz.
İlgili sistemler
Tesisiniz için doğru çözümü konuşalım
Ankara içi ücretsiz keşif ve teklif için mühendislerimize ulaşın.